*

“Con trâu là đầu cơ nghiệp”, không chỉ gắn với chế tạo nông nghiệp, mà từ nghìn xưa đã đi vào văn hóa tinh thần của người Việt, trong tín ngưỡng dân gian và đặc biệt là vào các lễ hội.

Nhắc đến liên hoan về trâu không chỉ có liên hoan tiệc tùng chọi trâu Đồ Sơn, nhưng mà ở các địa phương khu vực miền bắc có những tiệc tùng trâu rất khác biệt truyền nối từ bỏ xa xưa, bao gồm những lễ hội đã thất truyền, tuy vậy cũng nhiều lễ hội còn bảo quản được mang lại tận ngày nay.

Bạn đang xem: Con trâu trong lễ hội


*

Lễ hội Xuân Ngưu

Theo những thư tịch cổ, vào ngót nghìn năm thời kỳ phong kiến, hàng năm vào trong ngày lập xuân, là những triều đình ở kinh thành Thăng Long lại tổ chức tiệc tùng Xuân Ngưu. Đây là nghi lễ cung đình vô cùng quan trọng, diễn ra suốt từ thời nhà Lý đến hết thời Lê – Trịnh. Vật phẩm cúng tế đặc trưng nhất là trâu bằng đất, với ý niệm để tống khí lạnh của mùa đông và đón khi ấm áp của mùa Xuân vẫn tới.

Sách “Lịch triều hiến chương một số loại chí” của Phan Huy Chú (1782-1840) lý giải việc chọn trâu đất là vì xét về Thiên nguyệt lệnh, tháng Chạp là tháng Sửu, yêu cầu làm nhỏ trâu bằng đất để át khí lạnh. Triều đình đặt những nghệ nhân nặn một trâu đất to bởi trâu thật, màu sắc của trâu ứng với ngũ hành của ngày lập xuân (hành Kim thì color trắng, hành Mộc thì màu xanh, hành Thủy thì màu sắc đen…). Ngoài ra, còn phải nặn thêm 1.300 con trâu bé, cao một thước ta (khoảng 40cm). Vật tế của lễ lập Xuân còn tồn tại mục đồng được đắp bằng đất – hình mẫu thần Câu sở hữu (tức là thần nhà về mùa màng). Vào tối trước ngày lập Xuân, một vị quan của triều đình công ty trì rước tượng trâu và tượng mục đồng đến đàn tế ở Ô quan tiền Chưởng, 1.300 trâu bé được để ở ngục Đông Môn ngay lập tức cạnh cửa Đồng Thành. Đúng giờ Tý, quan Phủ doãn được nhị quan huyện Thọ Xương với Quảng Đức tháp tùng đến đàn tế làm lễ lần thứ nhất. Tế xong, trâu với mục đồng lại được rước về đền Bạch Mã mặt sông Tô lịch để tế tuần thứ hai. Sau đó, lấy tượng mục đồng ra chôn ở bờ sông Tô Lịch, còn tượng trâu béo và 1300 trâu nhỏ tuổi được rước vào trình nhà vua tại sảnh Đan Trì. Tại trên đây bách quan áo mão cân đai rực rỡ, đứng xếp mặt hàng theo ngôi thứ. Vua ngự ở chính điện, cách xuống ngoài ngai để gia công lễ tế, sau đó đem các tượng trâu phát cho các quan để triển khai bùa cầu may mắn. Từ khi Gia Long làm chủ đất nước, đóng đô sống Huế, tiệc tùng, lễ hội Xuân Ngưu nghỉ ngơi Thăng Long không thể được tổ chức nữa.Lễ hội trâu rơm sinh sống Đại Đồng

Tại nhì làng Đồng Vệ cùng Bích Đại (xã Đại Đồng, thị xã Vĩnh Tường, thức giấc Vĩnh Phúc) thời nay còn gia hạn Lễ hội “Trâu rơm trườn rạ” rất độc đáo và khác biệt và đặc sắc, tổ chức vào mùng 4 với mùng 5 đầu năm mới Nguyên Đán hằng năm. Đây là tiệc tùng tưởng nhớ danh tướng tá Đinh Thiên Tích, đồng thời mong cho mưa thuận gió hòa, cây cỏ tươi tốt, gia súc không hoàn thành sinh sôi nảy nở. Tương truyền, vào thời Hùng Vương máy 6, tất cả tướng Đinh Thiên Tích tham gia làm tan giặc Ân, sau đó đem quân về làng mạc Bích Đại mổ trâu nạp năng lượng mừng. Tướng Đinh Thiên Tích bày cho những người dân bện trâu bằng rơm, diễn cảnh cày ruộng đầu năm mới để rước ước mùa màng, cũng là để rượu cồn viên tín đồ dân xuống đồng cày cấy. Lúc tướng Đinh Thiên Tích hóa, bạn dân làng mạc Bích Đại đã chế tạo một ngôi đình bái ông có tác dụng Thành hoàng, cùng trò trình trâu rơm trườn rạ vẫn được lưu lại giữ, biến đổi một nét văn hóa nổi bật của hội buôn bản để tưởng nhớ đến ông.

Hàng năm, cứ tự mùa gặt mon Mười, người ta chọn đều bó rơm nếp thẳng và đẹp để dành bện thành trâu, trườn vào dịp cuối năm. Vào đợt nghỉ lễ hội, hơn đôi mươi con trâu, bò làm bởi rơm rạ được xếp theo sản phẩm ở sảnh đình. Trâu rơm, trườn rạ này được buộc theo một cái cày đã túa lưỡi; cứ từng cặp một người bọn ông nhập vai trâu, một người đàn ông khác cầm cày. Dân làng góp phần những ngày tiết mục văn nghệ thu hút làm sống động sân đình. Giờ trống, chiêng vang lên, ko khí liên hoan tưng bừng, những nhỏ trâu bằng rơm, bằng rạ được tín đồ dân nhập vai đi cày, hầu hết chàng trai mang gái tung trấu, gieo mạ theo sau. Dường như còn có các trò tứ dân chi nghiệp, không ít người dân đóng vai: Nông dân, thầy đồ, học tập trò, thợ mộc. Bọn họ tượng trưng cho 4 tầng lớp: Sĩ, nông, công, thương. Vớ cả tạo sự một tranh ảnh xuân, bức ảnh lao động gấp rút cho năm mới.Linh thiêng lễ hội Tịch điền

Trong các tiệc tùng, lễ hội về trâu, rất linh và lừng danh nhất chắc rằng là lễ hội Tịch Điền Đọi Sơn. Đây là tiệc tùng rất quan liêu trọng, có lịch sử hào hùng hơn ngàn năm, xưa kia thường vày đích thân vua công ty trì. Sách “Đại Việt sử ký kết toàn thư”, phần “Kỷ đơn vị Lê/ Đại Hành hoàng đế” ghi: “Đinh Hợi, năm máy 8 (987) (Tống, Ung Hy năm thứ 4). Mùa Xuân, vua bước đầu cày ruộng tịch điền ngơi nghỉ núi Đọi, được một chĩnh nhỏ dại vàng. Lại cày làm việc núi Bàn Hải, được một chĩnh nhỏ bạc, chính vì như thế đặt tên là ruộng Kim Ngân”. Tự đó, Lễ Tịch điền được nhiều đời vua sau duy trì. Đến triều Nguyễn, Lễ Tịch điền có khá nhiều “niêm luật” cụ thể, được tổ chức quy mô, do bộ Lễ nhà trì.

Từ năm 2009, sau ngay gần 100 năm hoàn thành tổ chức, lễ Tịch điền được thiết yếu thức phục hồi tại Đọi Sơn thuộc tỉnh Hà Nam. Trường đoản cú đó đến thời điểm này cứ hoàn thành Tết, từ bỏ mồng 5 mang lại mồng 7 mon Giêng âm lịch, fan dân thập phương lại tra cứu cánh đồng bên dưới chân núi Đọi để trẩy hội Tịch điền.

Xem thêm: 666 Nghĩa Là Gì ? Giải Bí Ẩn Con Số Quỷ Sa Tăng

Vào ngày mồng 6 tháng Giêng âm lịch, trên cánh đồng làng mạc Đọi Tín, ra mắt hội thi vẽ trang trí trâu, nhằm mục tiêu chọn ra số đông chú trâu đẹp nhất, thuần duy nhất tham gia nghi thức cày Tịch điền. Nghi lễ Tịch điền ra mắt vào ngày mồng 7 Tết. Lễ đài được dựng ngay trên ruộng theo kiểu đàn cầu an xưa với 5 lá cờ phướn in chữ Hán, ở vị trí chính giữa nổi bật chữ “Thần nông”. Sau màn tiến công trống khai hội của đội trống con gái Đọi Tam là màn múa rồng khôn cùng đặc sắc, cùng các hoạt động văn hóa nghệ thuật, thuộc với chính là lễ dâng hương để cáo yết linh vương vãi vua Lê Đại Hành. Chỉ huy huyện Duy Tiên hiểu văn trình, kính cẩn cung thỉnh hoàng thiên, thổ thần cùng thần nông; cung thỉnh Chư vị Quốc tổ Việt Nam, linh bài Lê Đại Hành hoàng đế. Tiếp đến, một lão nông được tái hiện lại hình ảnh vua Lê Đại Hành tiến bước lễ đài khấn cáo vua Lê cùng Thần Nông, rồi tiếp nhập linh khí vua Lê Đại Hành, được đội mũ Cửu Long, mang áo Hoàng Bào. Bạn bước xuống ruộng đi cày 3 sá, theo sau vua là đoàn gieo phân tử giống bao gồm đỗ xanh, lạc với thóc. Sau thời điểm “vua” cày hoàn thành các vị chỉ đạo địa phương và các lão nông xuống cày 9 sá. Liên hoan Tịch điền cho thấy tư tưởng trọng nông, khuyến nông luôn luôn hiện diện ở phần nhiều thời đại.